Hoofdstuk 1: Op bezoek bij de SGP-jongeren
Aan het begin van deze speurtocht door christelijk-behoudend Nederland, neem ik jullie mee naar een bijeenkomst van de SGP-jongeren. Hun moederpartij stelt electoraal niet zo heel veel voor, maar houdt wel voet bij stuk als het gaat om haar standpunten. Ze wijst abortus, euthanasie en homoseksualiteit af en is kritisch op de Europese Unie. Hoe kijkt haar jongerentak aan tegen de nieuwe politieke verhoudingen in ons land? Op bezoek bij een beweging, waarvan een tijdje geleden enkele leden aanschuurden tegen radicaal-rechts.
Vrijdagavond, 20:00 uur in het auditorium van de Johannes Calvijnschool in Sliedrecht. De jongerentak van de SGP organiseert een debatavond over de Europese Unie. Lijsttrekker Bert Jan Ruissen is als spreker aangekondigd. Het stof van de Tweede Kamerverkiezingen is neergedaald. De SGP behaalde opnieuw drie zetels. Nu maakt de oudste partij van Nederland zich op voor de Europese Verkiezingen van 2024.
De opkomst valt op het eerste gezicht behoorlijk tegen. Pakweg 10 jongeren zijn aanwezig. Drie stoeltjes blijven leeg. Later, tijdens het debat, zal duidelijk worden dat twee van de aanwezigen helemaal niet van de SGP zijn, maar van D66. Zij staan in allerlei opzichten lijnrecht tegenover de Staatkundig Gereformeerden, ook in de vraag naar de rol van de Europese Unie. En ze maken graag van de gelegenheid gebruik dit geluid te laten klinken op de bijeenkomst van de SGP-jongeren.
Vlak voor de toespraak wordt het publiek verwelkomd door de twintigjarige Julian Bassa, vicesecretaris van de SGP-jongeren in de Merwestreek. Hij opent de avond met een verhaal uit de Bijbel over de torenbouw van Babel. Dit verhaal gaat over mensen die een toren tot in de hemel wilden bouwen, om op die manier even machtig te worden als God. Maar diezelfde God liet de mensen plots verschillende talen spreken, waardoor ze elkaar niet meer begrepen en niet meer konden samenwerken. Ze gingen dus alsnog uit elkaar. (Onze uitdrukking "Babylonische spraakverwarring" komt uit dit Bijbelverhaal. Red.)
Uit dit verhaal trekt Julian de lijn naar de EU. Samenwerkingsverbanden zijn prima, maar wij mensen moeten oppassen dat we met elkaar niet te trots en te hoogmoedig worden.
"Wij mensen moeten oppassen dat we met elkaar niet te trots en te hoogmoedig worden. Net als met de torenbouw van Babel." - SGP-Jongere Julian Bassa
Politiek vanuit de Bijbel
Hoe komt een jongen van 20 tot zo’n uitgesproken wereldbeeld? Wat trekt hem aan in de SGP? Het antwoord op beide vragen is helder: Julian is zelf gelovig. “En de SGP is volgens mij de partij die het beste aansluit op het geluid uit de Bijbel. Onze visie is dat de geboden en de regels uit de Bijbel heilzaam zijn voor iedereen.”
Ruim 2 jaar geleden werd hij door een SGP-jongere gevraagd of hij een keertje op proef mee wilde draaien tijdens een vergadering. Dat deed Julian en het beviel zo goed dat hij vlak daarna zelf actief lid werd van de SGP-jongerentak. De behoefte om nog naar een andere confessionele partij te kijken had hij niet. “Natuurlijk kijk je altijd om je heen, maar ik heb niet echt de neiging gehad om naar een andere partij te gaan, bijvoorbeeld naar de ChristenUnie. Ik denk dat die partij op bepaalde standpunten wat linkser is geworden.”
Julian haalt wel de scherpe kantjes van deze uitspraak. "Er is natuurlijk niet per sé iets mis met linkse standpunten”, maar hij kan zich vanuit zijn eigen visie niet vinden in de standpunten van de ChristenUnie rondom vraagstukken zoals migratie en klimaat.
Volgens hem is ‘zijn’ SGP gewoon realistischer: “Wij willen eigenlijk gewoon een reële afweging maken. Aan de ene kant zegt de Bijbel heel duidelijk: ‘heb je twee mantels of twee jassen, dan moet je er één aan iemand anders geven die er geen heeft’. Maar op het moment dat je ziet dat het bij de toestroom van migranten al helemaal verkeerd gaat, dan vind ik dat het daar al beter aangepakt had moeten worden.”
Hij plaatst wel de kanttekening dat ‘echte vluchtelingen’ opgenomen moeten worden in Nederland. “Er zijn natuurlijk absoluut migranten die gevaar voor eigen leven lopen in hun eigen land. Denk aan mensen uit Iran, of uit Jemen. Als je hier gewoon je best doet om te integreren, dan zeg ik: je bent van harte welkom.”
"Als je hier gewoon je best doet om te integreren, dan zeg ik: je bent van harte welkom.” - Julian Bassa, vice-secretaris SGP-Jongeren Merwestreek
Geen blijk van Bijbelse liefde
Maar "van harte welkom" weerspiegelt niet de retoriek die de afgelopen weken en maanden de boventoon heeft gevoerd in het debat over migratie. Het kabinet viel afgelopen jaar juist over dit vraagstuk. Bij de daaropvolgende verkiezingen kwam voor het eerst de PVV als grootste uit de bus.
De partij van Geert Wilders lijkt op veel punten overeenkomsten te hebben met de SGP. Ze is kritisch op migratie en de Europese Unie en staat onvoorwaardelijk achter Israël. De PVV deed het dan ook bijzonder goed in de Bijbelbelt, traditioneel een bolwerk van de SGP. In sommige gemeenten werd ze zelfs de grootste. Dat is opmerkelijk, omdat de SGP-kiezer normaalgesproken een ‘trouwe hond’ is.
In de SGPJ zijn ze verdeeld over de nieuwe ontwikkelingen. “We zitten altijd wel een beetje tegen elkaar te geinen: ‘die SGP-jongere is meer links en die is meer rechts’. Wat je nu ziet is dat de iets rechtsere SGP-jongeren het wel prima vinden dat de PVV de grootste partij werd. Anderen hebben er meer moeite mee.”
Dat laatste zit hem vooral in de retoriek van Wilders. Julian zegt daarover:“Hij heeft in zijn politieke loopbaan vaak uitspraken gedaan die heel erg polariserend en heel erg kwetsend waren. Wilders geeft geen blijk van de Bijbelse liefde, de Bijbelse normen en waarden.”
Julian zelf denkt dat de overwinning van de PVV uiteindelijk wel in het belang is van zijn partij. “Een krachtige aanpak op migratie is wel nodig, net als steun voor de boeren. Ik denk dat je een realistische visie op klimaat ook wel aan de rechtse kant moet zoeken. Dus qua praktische uitvoering denk ik dat je hier wel verder mee kan met ons.”
De flirt met radicaal-rechts
“Ik denk”, “er is niet per sé iets mis met linkse standpunten”, “reële afwegingen”: Julian laat zich geen radicale of extreme uitspraken ontlokken. Integendeel, hij stelt zich tijdens het interview open en genuanceerd op. Zijn partij heeft dan wel inhoudelijke raakvlakken met de PVV, maar de Staatkundig Gereformeerden moeten het niet hebben van kwetsende en discriminerende uitspraken.
Maar juist dat zat bij andere SGP-jongeren in het verleden toch wel iets anders. Of Julian dit tijdens het interview in zijn achterhoofd had? Het is moeilijk te zeggen. Maar de SGP’ers hebben reden genoeg om voorzichtig te zijn met hun toenadering tot radicaal-rechts.
In juni 2023 slaat SGPJ-lid Tom de Nooijer, inmiddels werkzaam als presentator bij Ongehoord Nederland, de deur bij de SGP achter zich dicht en verlaat de partij. De Nooijer is in die tijd blijkbaar het middelpunt van een beweging binnen de SGPJ, die de online-site van de BNNVARA, ‘joop.nl’, in een artikel ‘crypto-FVD'ers’ noemt.
De Nooijer en de mensen om hem heen zijn grote bewonderaars van FVD-voorman Thierry Baudet. Zij zien veel raakvlakken tussen zijn wereldbeeld en hun wereldbeeld. Ook hij is kritisch op migratie, op klimaatmaatregelen én op vaccins.
Terwijl De Nooijer de SGP vaarwel zegt, wordt een ander lid van de jongerenbeweging geschorst: Mathijs van der Tang zei in een interview met PowNed dat het “de taak van de politiek is om de christelijke gemeenschap hier te beschermen en dus ook moslims te weren.” Eerder refereerde hij op Twitter aan omvolkingstheorieën. En weer een ander lid gebruikt in WhatsApp-berichtjes het n-woord en juicht slavernij toe. Kortom: kennelijk slaan niet alle SGP-jongeren dezelfde toon aan als Julian.
Maar de verstrengelingen tussen de SGP en radicaal-rechts gaan nog verder dan provocerend gedrag van mensen uit haar jongerentak. Eind 2018 ontvangt Forum voor Democratie een geldbedrag van 25.000 Euro na een dinertje van conservatief-christelijke ondernemers met Baudet. Eén van de donateurs is de christelijk-conservatieve vastgoedondernemer, politicoloog en oud-docent Cor Verkade. Hij schenkt niet alleen geld aan FVD, maar is ook de eigenaar van het pand waarin de partij is gehuisvest. Hij steekt zijn bedoeling achter deze steun niet onder stoelen of banken. FVD moet de ‘niet-gelovige’ zusterpartij van de SGP worden.
Benieuwd hoe dit allemaal in zijn werk ging en wie Cor Verkade is? Klik dan op de knop hieronder!